Varun Venkataramani (UMC Heidelberg) (afb: univ. van Heidelberg)
Davor Solter (1941), voorheen verbonden aan het Max Planckinstituut voor Immuunbiologie en Epigenetica, Azum Serani (1945) hebben beiden de Paul Ehrlich en Ludwig Darmstaedterprijs gewonnen. Varun Venkataramani (1989) van het academisch ziekenhuis in Heidelberg kreeg de prijs voor jonge onderzoekers. Met een prijzengeld van 120 000 is deze prijs de belangrijkste in Duitsland op het gebied van geneeskunde. Lees verder
De CAR-A-techniek zou beta-amyloïdeplaques bij muisjes (deels) opruimen. Het gen voor de CA-receptor (=CAR) wordt verpakt in een virusvector in de hersens ingespoten (afb: Marco Colonna et al./Science
Onderzoekers hebben astrocyten (stercellen in de hersens) genetisch zo veranderd dat ze klonteringen van beta-amyloïde opruimen. Dat lijkt een beetje (veel) op de behandeling waarbij T-cellen (een bepaald type afweercellen) genetisch worden geactiveerd om kankercellen te bestrijden in de CAR-T-therapie. Of dat ook betekent dat daarmee de ziekte wordt opgeruimd is nog maar zeer de vraag. Het persbericht meldt niet of de geheugens en cognitieve vaardigheden van de behandelde muisjes ook verbeterden. Lees verder
DNA codeert niet alleen voor eiwitten (afb: Omar Khan et al./Science)
Onderzoekersters van, onder meer, de universiteit van Toronto zouden voor het eerste lange, niet-coderende RNA-moleculen (lnc-RNA’s) hebben gesynthetiseerd, die ontstekings-remmende eigenschappen zouden hebben. Ze werden geïnspireerd door de vooruitgang op het gebied van boodschapper-RNA- en eiwittherapieën. In hun idee zou een vergelijkbare aanpak gebruikt kunnen worden om lncRNA’s te onderzoeken op helende eigenschappen. Lees verder
Beta-amyloïdeplaques (rood) en de microgliacellen (lichtblauw en paars) (afb: Jason Drees/univ. van Arizona)
Microgliacellen zijn de afweercellen van de hersens. Al eerder zijn ze in verband gebracht met de ziekte van Alzheimer. Een nieuwe studie onder leiding van onderzoekers van VIB en KU Leuven zou hebben aangetoond dat microgliacellen actief de vorming van beta-amyloïdeplaques bij de ziekte van Alzheimer kunnen bevorderen. Lees verder
Cytotoxische T-cellen kunnen ‘uitgeput’ raken (vergrijsd deel), door te draaien aan twee ‘knoppen’ voor transcriptiefactoren herkregen ze hun dodelijke eigenschappen en ‘geheugen’ terug (bovenste deel) (afb: H. Kay Chung et al./Nature)
Ik(=as) weet niet of al die berichten die beloven de ‘oplossing’ tegen kankers(s) gevonden hebben nog wel het vermelden waard zijn. In mijn idee zijn de methodes om met, gene-tisch veranderde, afweercellen (vaak T-cellen) schier eindeloos. Nu komt me weer een bericht onder ogen dat onderzoeksters de ‘knop’ hebben ontdekt om ‘uitgeputte’ doder-T-cellen (ook cytotoxische T-cellen of CD8+-cellen genoemd) weer opgewekt kankercellen te laten ombrengen. Deze bevindingen zouden een lang bestaande aanname weerleggen dat afweeruitputting een onvermijdelijk gevolg is van langdurige immuunactiviteit.Ze brengen dan ook meteen in kaart welke genetische programma’s daarvoor kunnen worden ingezet. Een atlas, het zoiets dan. Lees verder
Fruitvliegjes
Decennia lang beschouwden wetenschappers het genoom van een pas bevruchte eicel als een structureel ‘onbeschreven blad’, een ongeordende kluwen DNA die wacht tot het bevruchte ei ‘ontwaakt’ en zijn eigen genetische instructies gaat volgen. Nu schijnen Juanma Vaquerizas en collega’s te hebben ontdekt dat er al een verrassend niveau van structuur aanwezig is. Ze ontwikkelden een technologie, Pico-C, waarmee ze de ruimtelijke structuur van het genoom in ongekend detail konden bekijken. Lees verder
Conjugale (‘parings’-)overdracht van het genmateriaal aan andere bacteriën die ervoor zorgt dat die de resistentiegenen kwijt raken (afb: Ethan Bier et al./Nature Antimicrobials and Resistance)
Alweer een stukje over antibioticare-sistentie. Dat dreigt een groot probleem te worden. Weten-schappers van UC San Diego zouden nu een nieuwe CRISPR-techno-logie hebben ont-wikkeld die niet alleen resistente bacteriën bestrijdt, maar hun resis-tentie tegen geneesmiddelen ook actief kan verwijderen. Geïnspireerd door gendruk die bij de bestrijding van insecten wordt gebruikt, verspreidt de technologie een genetische ‘oplossing’ door bacteriële populaties, zelfs in hardnekkige biolagen die microben beschermen tegen antibiotica, zo luidt het verhaal. Lees verder
De aanwezigheid van een antigeen stimuleert de omzetting van onrijpe T-cellen naar “cytotoxische”- (CD8+)-T-cellen of “helper”- (CD4+)-cellen (afb: WikiMedia Commons)
Door stamcellen in een vroeg stadium uit navelstrengbloed te ontwikkelen – in plaats van te proberen volwassen natuurlijke dodercellen (NK-cellen) te modificeren – creëerden Chinese onderzoekers grote hoeveelheden zeer krachtige NK-cellen, waaronder speciale versies die zo zijn veranderd dat ze specifieke kankercellen doden (de CAR-T-techniek). Daarmee zouden deze bestrijdingstechnieken breder toepasbaar worden (want goedkoper worden). Lees verder
Het gidsenzym ScURA zorgt ervoor dat ook cellen met gestoorde mitochondrionfuncties gewoon kunnen delen (afb: José Antonio Enríquez et al./Nature Metabolism)
Nucleotidesyn-these – de aan-maak van de bouwstenen van de kernzuren DNA en RNA – is essentieel voor celgroei en -deling. In de meeste dierlijke cellen is dit proces nauw verbonden met goed fun-ctionerende mitochondriën, de organellen die verantwoordelijk zijn voor celademhaling en (daarmee de) energieproductie. Wanneer de mitochondriale ademhaling faalt, een veelvoorkomend kenmerk van mitochondriale ziekten en verschillende vormen van kanker, verliezen cellen het vermogen om normaal te delen. Nieuw onderzoek toont nu aan dat het gistgen ScURA die aanmaak weer op gang brengt. Lees verder
De RNA-wereldhypothese stelt dat spontane polymerisatie van ribonucleotiden leidde tot het ontstaan van ribozymen, waaronder een RNA-replicase, het enzym dat zorgt voor de replicatie van het RNA-molecuul (afb: WikiMedia Commons)