CRISPR in de strijd geworpen tegen antibioticaresistentie

Conjugale overdracht

Conjugale (‘parings’-)overdracht van het genmateriaal aan andere bacteriën die ervoor zorgt dat die de resistentiegenen kwijt raken (afb: Ethan Bier et al./Nature Antimicrobials and Resistance)

Alweer een stukje over antibioticare-sistentie. Dat dreigt een groot probleem te worden. Weten-schappers van UC San Diego zouden nu een nieuwe CRISPR-techno-logie hebben ont-wikkeld die niet alleen resistente bacteriën bestrijdt, maar hun resis-tentie tegen geneesmiddelen ook actief kan verwijderen. Geïnspireerd door gendruk die bij de bestrijding van insecten wordt gebruikt, verspreidt de technologie een genetische ‘oplossing’ door bacteriële populaties, zelfs in hardnekkige biolagen die microben beschermen tegen antibiotica, zo luidt het verhaal. Lees verder

Een stamcel ‘baart’ 14 miljoen tumordodende T-cellen

Cytotoxische cellen

De aanwezigheid van een antigeen stimuleert de omzetting van onrijpe T-cellen naar “cytotoxische”- (CD8+)-T-cellen of “helper”- (CD4+)-cellen (afb: WikiMedia Commons)

Door stamcellen in een vroeg stadium uit navelstrengbloed te ontwikkelen – in plaats van te proberen volwassen natuurlijke dodercellen (NK-cellen) te modificeren – creëerden Chinese onderzoekers grote hoeveelheden zeer krachtige NK-cellen, waaronder speciale versies die zo zijn veranderd dat ze specifieke kankercellen doden (de CAR-T-techniek). Daarmee zouden deze bestrijdingstechnieken breder toepasbaar worden (want goedkoper worden). Lees verder

Gistenzym herstelt fouten in mitochondriën mensencellen

ScURA en de aanmaak van nucleotiden

Het gidsenzym ScURA zorgt ervoor dat ook cellen met gestoorde mitochondrionfuncties gewoon kunnen delen (afb: José Antonio Enríquez et al./Nature Metabolism)

Nucleotidesyn-these – de aan-maak van de bouwstenen van de kernzuren DNA en RNA – is essentieel voor celgroei en -deling. In de meeste dierlijke cellen is dit proces nauw verbonden met goed fun-ctionerende mitochondriën, de organellen die verantwoordelijk zijn voor celademhaling en (daarmee de) energieproductie. Wanneer de mitochondriale ademhaling faalt, een veelvoorkomend kenmerk van mitochondriale ziekten en verschillende vormen van kanker, verliezen cellen het vermogen om normaal te delen. Nieuw onderzoek toont nu aan dat het gistgen ScURA die aanmaak weer op gang brengt. Lees verder

RNA gevonden die zichzelf kan kopiëren (?)

RNA-wereld

De RNA-wereldhypothese stelt dat spontane polymerisatie van ribonucleotiden leidde tot het ontstaan ​​van ribozymen, waaronder een RNA-replicase, het enzym dat zorgt voor de replicatie van het RNA-molecuul (afb: WikiMedia Commons)

Hoewel het idee van de RNA-wereld nog steeds door de meeste (betrokken) onderzoekers wordt gezien als een verklaring voor het ontstaan van leven, heeft DNA de meeste aandacht naar zich toegetrokken. Dat bezopen lange molecuul (uitgerekt zo’n 2 m lang) is, met hulp van enzymen, in staat zichzelf te kopiëren (repliceren) en slaat een ontiegelijke hoop gegevens op. Er is zelfs sprake van om DNA als middel voor gegevensopslag te gebruiken. RNA kunnen zich niet repliceren was het idee, maar het lijkt er op dat onderzoekers nu een RNA hebben gevonden dat dat wel lijkt te kunnen. Lees verder

CAR-T-therapie zou (alweer) ook vaste tumoren bestrijden

EP2 en EP4 uitschakelen in T-cellen

Door in T-cellen de genen EP2 en EP4 uit te schakelen kan prostaglandine E2 niet meer voorkomen dat T-cellen kankercellen opruimen (afb: Sebastian Kobold et al./Nature Biomedical Engineering)

Ooit werd de CRISPR-methode, de bacteriële afweer van bacteriën tegen virussen (bacteriofagen), de manier om het DNA nauwkeurig te veranderen. Daaruit ontstonden behandelingstechnieken zoals CAR-T-therapieën. Dat bacteriële systeem bleek echter minder nauwkeurig te zijn dan het menselijke gebruik vergde. Keer op keer werden verbetering van de CAR-T-aanpak voorgesteld, vooral als behandeling van vaste tumoren, maar kanker bleek een veelkoppig monster dat niet voor een gat was te vangen.
Nu komen onderzoekers rond Sebastian Kobold van de Ludwig-Maximilianuniversiteit in München met een nieuwe aanpak door T-cellen (de ‘soldaten’ onder de afweercellen) zo te veranderen dat prostaglanine E2 niet aan ze kan hechten. Dat eiwit speelt met de (vaste) kanker onder een hoedje om het afweersysteem het zwijgen op te leggen, maar is dat afdoende? Kankers blijken een hoop ’trucs’ te hebben om de afweer lam te leggen. Lees verder

Nieuwe methode levert effectiever genmateriaal aan celkern af

Celkernmembraanporie

Porie in membraan rond celkern: 1) kernmembraan, (2) ringstructuur die de basis vormt van de porie, (3) tussenspaken, (4) korf en
(5) de cytoplasmadraden (afb: WikiMedia Commons)

Gentherapie biedt de mogelijkheid om ziekten te voorkomen of te genezen door de genexpressie (genactiviteit) in de cellen van een patiënt te manipuleren. Om effectief te zijn, moet het nieuwe, toe te voegen gen echter wel in de celkern terechtkomen. Dat gebeurt met de huidige methodes maar mondjesmaat. Onderzoekers van de universiteit van Californië San Diego rond Neal Devaraj hebben een nieuwe methode ontwikkeld die de effectiviteit van genafgifte aanzienlijk zou verhogen en tegelijkertijd schadelijke bijwerkingen voor de cel zou verminderen. Lees verder

“10% tot 50% immuunbehandeling pakt niet goed uit”

Volgens een artikel in de Franse krant Le Monde pakt 10% tot maar liefst 50% van de (vaak zeer dure) immuunbehandelingen slecht uit voor de patiënt. Vooral een dubbele immuunbehandeling schijnt link te zijn. Hoe dat komt zal moet onderzocht worden, maar een simpele (deel) oplossing zou kunnen zijn de behandeling voor drie uur ’s middags te laten plaatsvinden, bleek uit onderzoek Dat scheelt al gauw een jaar in overlevingskans. Lees verder

Ander mechanisme voor transcriptie bij bacteriën ontdekt

transcriptie met NpN-kappen aan het RNA bij bacteriën

De transcriptie met NpN-kappen aan het RNA bij bacteriën gebeurt vooral in stresssituaties (afb: Hana Cahová et al./Nature Chemical Biology)

Wetenschapsters van het IOCB Praag ontdekten een nog niet eerder waargenomen mechanisme van gentranscriptie bij bacteriën. Het gaat dan om het proces waarbij DNA wordt afgelezen en omgezet in RNA. De onderzoekers richtten zich op een specifieke klasse moleculen, bekend als alarmonen. Dat zijn signaalmoleculen die in bacteriën en planten (bladgroen) voorkomen. Hun concentratie neemt vaak toe onder stressomstandigheden. Daarbij zagen de onderzoeksters zogeheten kap-RNA’s optreden. Lees verder

Genschaar AlCas12a schijnt weer meer trucjes te kennen

Cas9 tov Cas12a

De Cas12a-schaar schijnt betrouwbaarder te zijn dan Cas9. AlCas12a schijnt nog wat bijzonderder te zijn.

De onderzoeks-groep moleculaire microbiologie van de universiteit van Alicante (UA) heeft een enzym geïdentificeerd met veelbelovende eigenschappen voor CRISPR-Cas-gen(oom)bewerkingstechnieken. Dit eiwit, AlCas12a, zou belangrijke toepassingen hebben op het gebied van biotechnologie, biomedicijnen en de voedingsindustrie, stellen de onderzoekers. De onderzoekers rond Francis Mojica van de universiteit van Alicante hebben alvast maar een octrooi op de ‘nieuwe’ genschaar aangevraagd (kan dat? as). Lees verder

Een gen ‘verantwoordelijk’ voor tot 90% Alzheimer (?)

Hersenweefsel van Alzheimerpati

Hersenweeefsel van een (overleden) Alzheimerpatiënt, waarbij de beta-amyloïdeplaques rood zijn ingekleurd. De blauwe stippen zijn de kernen van hersencellen (afb: Matthew Campbell)

Alzheimer wordt mogelijk veel meer door genetica bepaald dan voorheen werd gedacht, waarbij één gen een onevenredig grote rol speelt. Onderzoekers ontdekten dat tot negen op de tien gevallen in verband kunnen worden gebracht met het APOE-gen, zelfs inclusief een veelvoorkomende variant die ooit als onschadelijk werd beschouwd. Deze ontdekking zou de manier kunnen veranderen waarop wetenschappers denken over risico en preventie. Meteen wordt er weer gewezen op een kans op een (werkende en dus genezende) Alzheimerbehandeling. Lees verder