Twee genen (GSDMD en TMEM106A) van muisjes zorgen tezamen voor de code van een chimeer eiwit dat een belangrijke functie heeft in de afweer (afb: Ruaidhrí Jackson et al./Nature)
Bij multiple sclerose tasten eigen immuuncellen de beschermende laag om de zenuwbanen aan.
Onderzoekers hebben een nieuwe therapie voor multiple sclerose ontwikkeld die zich specifiek richt op de ontspoorde afweerreactie en deze stopt, zonder de afweer in zijn geheel te onderdrukken. Een eerste klinische studie zou hebben aangetoond dat de aanpak veilig en goed verdraagbaar is. Het principe zou ook kunnen worden toegepast op andere auto-immuunziekten. Lees verder
Kandidaat-RNA-medicijnen testen op menselijk bloed zou een hoop werk kunnen schelen. Nu haalt 90% van de kandidaatmedicijnen de eindstreep niet. (afb: Roel Hak et al./European Journal of Pharmaceutics and Biopharmaceutics)
Op boodschapper-RNA gebaseerde geneesmiddelen worden gezien als de geneesmiddelen van de toekomst voor een breed scala aan ziekten, maar de ontwikkeling ervan is complex en tijdrovend. Een nieuwe methode op basis van menselijk bloed zou dit proces kunnen vereenvoudigen, stellen onderzoekers rond Sjoerd Hak van SINTEF. Dierproeven met medicijnen zeggen vaak weinig over de effecten bij mensen. Nu zou 90% van de kandidaatmedicijnen de eindstreep niet halen. Lees verder
Een door Moderna en Merck ontwikkeld kankervaccin zou in een fase III-klinische proef de terugkeer van melanoom (een vorm van huidkanker) hebben verminderd. Daar wordt vrij opgewonden over gedaan en de Vlaamse krant De Morgen had het maar weer eens over baanbrekend., maar hoe werkzaam het RNA-vaccin werkelijk is, zal de harde praktijk moeten uitwijzen.
Of het vaccin, zoals hier en daar gesuggereerd, tegen andere vormen van kanker werkzaam is, is maar zeer de vraag. Het op de persoon afgestemde vaccin, aangeduid met intismeran, voorkomt niet dat iemand kanker krijgt, maar het is erop gericht om te voorkomen dat de kanker terugkeert. Lees verder
De DNA-kurkentrekker die RNA-polmyrase op de voet volgt bij het afschrijven van DNA op RNA (afb: Pallav Kosuri et al./Cell Reports Methods)
Wetenschappers onder aanvoering van Pallav Kosuri van het Salkinstituut gebruikten de DNA-origami-techniek om de kleurstofcyclus-ORBIT te bouwen, een methode om eiwit-DNA-interacties urenlang stap voor stap (dat wil zeggen base voor base) te volgen. Terwijl de kurkentrekkersteel zich hecht aan een eiwit, versterken het X-vormige handvat en de fluorescerende kleurstofsonde de beweging van de onderliggende eiwit-DNA-interactie. Lees verder
Brian Hei (afb: Arcinstituut)
Je kon er op wachten in deze tijden van wat kunstmatige intelligentie wordt genoemd. In een recente studie gebruikten onderzoekers ki (Evo 2) om genetische instructies te ontwerpen voor bacteriofagen, virussen die bacteriën, in dit geval Escherichia coli‘s doden. Sommige van die door het rekentuig gegenereerde ontwerpen produceerden werkende virussen toen ze in het lab werden gebouwd en beproefd. Nu is het eerst zaak om uit te zoeken of we met die fagen het paard niet achter de wagen spannen. Lees verder
Macrofaag van muizen met twee schijnvoetjes die ‘vijanden’ insluiten en verslinden (afb: WikiMedia Commons)
Onderzoekers onder aanvoering van onderzoekers van de universiteit van Bristol hebben een van nature voorkomend molecuul in de darmen ontdekt dat de afweerreactie van kippen tegen een breed scala aan bacteriële besmettingen zou kunnen versterken. Daardoor zou het gebruik van antibiotica voor die infecties niet langer meer nodig zijn. Lees verder
Er zouden al genen hebben bestaan voor er leven (LUCA) ontstond (l). Rechts de universele paralogen uit deze oercel (afb: Aaron Goldman et al./Cell Genomics)
Al vele jaren wordt het gespeculeerd hoe het leven op aarde kan zijn ontstaan. Onderzoeksters in Duitsland en verder denken dat er twee mogelijke scenario’s dat ontstaan zouden kunnen verklaren. Ze hebben de oorsprong van enzymen tijdens de vroegste splitsing van het leven in bacteriën en archaea (net als bacteriën ook eencelligen) gereconstrueerd en denken het bewijs gevonden te hebben voor twee onafhankelijke oorsprongen van leven voor vrijlevende cellen. Lees verder
Het tumoronderdrukkende p53-eiwit gecodeerd door het TP53-gen (afb: WikiMedia Commons)
CRISPR-enzym doodt kankercellen door hun DNA te vernietigen. Proeven zouden hebben laten zien dat het enzym geprogrammeerd kan worden op bepaalde doelen met tumorvormende mutaties. Daardoor herkent het Cas-ewit een bepaald gemuteerd boodschapper-RNA in een cel. Dat zou het einde van die kankercel betekenen. De methode wordt in twee artikelen in Nature beschreven: https://doi.org/10.1038/s41586-026-10738-7 en https://doi.org/10.1038/s41586-026-10466-y Lees verder
Vorig jaar onderging de zesjarige Mei op 25 maart in China een genbehandeling om een foute mutatie in een gen in de hersencellen met behulp van een basebewerker (die in principe DNA-letters (=bouwstenen) te veranderen. Het ‘gereedschap’ daarvoor werd, zoals te doen gebruikelijk, toegediend in kreupel gemaakte virussen. De operatie ging gruwelijk mis. Binnen zes dagen na de behandeling stierf het meisje, waarschijnlijk ten gevolge van een afweerreactie tegen de gebruikte virussen.
Van die droevige mislukking is nooit melding gemaakt. Nu zijn Mei’s ouders, die voor de dure behandeling hadden betaald, in actie gekomen om de mislukking wereldkundig te maken. Genbehandelingen zijn niet alleen duur, maar de uitkomst is allesbehalve zeker. Lees verder