Beginnen we met de baby’s-op-bestelling? Nog even niet

Menselijke embryo's in een petrischaaltje

Menselijke embryo’s in een petrischaaltje

Op 4 juni publiceerde The New York Times een artikel op het web met een dramatische kop: “Voor het eerst bewerken wetenschappers nauwkeurig genen van menselijke embryo’s.” Dat sprak zich al snel rond, maar volgens Science klopt de kop niet. Het zou gaan om een poging een nauwkeurige genoombewerkingsmethode, basebewerking, te verbeteren, maar het laat onverlet dat heel wat genetici staan te trappelen om de truc van Jiankui He (die zonder toestemming het genoom van twee meisjes ‘redigeerde’ om ze ongevoelig voor hiv te maken) te herhalen: de ‘fouten’ uit het genoom halen voordat de vrucht volgroeid is. Lees verder

Op weg naar de eeuwige jeugd? Proef met ‘verjonging’ netvliescellen

Celverjonging netvlies

Life Biosciences houdt zich bezig met celverjonging (afb: Life Biosciences)

Het is nog niet helemaal wat je zou mogen verwachten, maar het is een beginnetje. Onderzoekers proberen met het verjongen van netvliescellen een patiënt van groene staar (glaucoom) af te helpen. Door drie genen in verouderde cellen te (re)activeren, zouden die zich weer als jong en functioneel moeten gaan gedragen, is daarbij de gedachte. Dit is een fase I-onderzoek waarin de veiligheid van de behandeling wordt onderzocht. Lees verder

Complexiteit hersens afhankelijk van aantal RNA-bindende eiwitfamilies (?)

Complexiteit van zenuwstelsel

Het aantal zenuwcellen in dieren neemt logaritmisch toe met het aantal RNA-bindende eiwitten (RBP) (afb: Kyota Yasuda/iScience)

Biologen hebben zich lange tijd afgevraagd waarom organismen met een vergelijkbaar aantal eiwitcoderende genen zo erg kunnen verschillen in de complexiteit van hun zenuwstelsel. Nieuw onderzoek wijst op een mogelijke verband tussen de toenemende diversiteit van RNA-bindende eiwitten, die bepalen hoe genetische instructies worden verwerkt, en een grotere complexiteit van de hersenen (het centrale zenuwstelsel). Lees verder

Moleculaire ‘lijm’ bestrijdt kanker op twee fronten

De structuur van SMARCA2

De structuur van SMARCA2 (afb: Georg Winter et al./Nature Chemical Biology

Gerichte afbraak van ziekteverwekkende eiwitten wordt beschouwd als een van de meest veelbelovende strategieën in de modern geneeskunde. In plaats van die alleen te blokkeren, worden ze ook volledig uit de cel verwijderd. Onderzoekers hebben ontdekt dat één enkel molecuul twee onafhankelijke ‘afbraaksystemen’ tegelijkertijd kan activeren. Dit dubbele mechanisme creëert ingebouwde bescherming en zou toekomstige therapieën robuuster en minder vatbaar voor resistentie kunnen maken. Lees verder

Hebben wetenschappers het gen voor een langer leven te pakken? Ehh

Naakte molrat

Naakte molrat (afb: WikiMedia Commons)

Het schijnt dat vooral techbazen en dicators zich druk maken om hun leven te verlengen, maar het is natuurlijk al een oude wens van de mens om onsterfelijk te worden. Die techbazen en dictators zullen dan ook wel reuzeblij zijn met het nieuws dat wetenschappers naar zeggen met succes een gen voor een lang leven van een naakte molrat hebben ingevoegd in het DNA van muisjes. Die bleken gezonder te zijn geworden en langer te leven.

Hyaluronzuur (hyaluronan) zou de sleutel zijn. Hoera? Lees verder

Virussen hebben ‘wapens’ tegen CRISPR-verdediging bacteriën

Cas9 tov Cas12a

De Cas12a-schaar schijnt betrouwbaarder te zijn dan Cas9

CRISPR is een manier van bacteriën om virussen onschadelijk te maken. Die methode wordt momenteel eel gebruikt om (andere) genomen te bewerken. Virussen schijnen een verdediging te hebben ‘gevonden’ die het de ‘genscharen’, die met dit systeem meekomen, onmogelijk maakt om bacterieel DNA te knippen. Die ‘scharen’ zoals Cas9 worden dan zelfs helemaal niet aangemaakt, waarna de virus het replicatiesysteem van de bacterie kan gebruiken om zichzelf te vermenigvuldigen (met de dood van de bacterie als zekere afloop. Lees verder

We dachten dat we alles van het DNA af wisten

DNA codeert niet alleen voor eiwitten

DNA codeert niet alleen voor eiwitten (afb: Omar Khan et al./Science)

Tja, het DNA, ons genoom, zou de blauwdruk van het leven zijn en als we dat eenmaal hebben ontcijferd wisten we hoe het leven in elkaar steekt. Vergeet het maar. DNA codeert voor een klein deel (2%) voor eiwitten, de werkpaarden van het leven, maar gaandeweg bleek die ’troep’ waar de rest van ons DNA uit bestaat helemaal niet zo’n rotzooi en wel degelijk van belang voor het systeem dat we leven noemen. Nu blijkt dat dat DNA ook codeert voor zo’n 1700 peptiden (korte eiwitten). Waarvoor die dienen is onduidelijk. Hoezo alles? Lees verder

Transcriptoom cellen uitlezen zonder cellen te doden

Exosomen (vesikels)

Cellen gebruiken vesikels voor een groot aantal taken

Om genetische processen in cellen te onderzoeken, moesten deze voorheen worden vernietigd. Dit maakte het onmogelijk om processen over langere perioden te observeren. Onderzoekers van de technische universiteit München (TUM) en het Helmholtzcentrum in München hebben nu een nieuwe methode ontwikkeld om genetische informatie uit levende cellen te verkrijgen zonder die te hoeven doden. Die maakt bijvoorbeeld een betere controle mogelijk van stamcellen voor therapieën of van de effecten van geneesmiddelen in cellen. Lees verder

Nieuwe methode zou complexe bewerkingen DNA kunnen uitvoeren

Bin Liu

Bin Lui (afb: univ. van Ohio)

Een nieuwe technologie zou het mogelijk maken om een ​​groot DNA-segment in een genoom in te voegen, waardoor gentherapie mogelijk kan worden uitgebreid van het verwijderen van ziekteverwekkende mutaties naar het vervangen van een volledig gen, aldus wetenschappers. Volgens de onderzoekers is hun nieuwe aanpak voortgebouwd op de priembewerking door DNA in te voegen dat zich aan het genoom hecht via een reeks overlappende delen. Deze methode, die ze een priemassemblage-aanpak noemen, voorkomt het probleem van een dubbelstrengsbreuk in het donor-DNA die gevaarlijk kan zijn en het eind van de cellen kan betekenen. Lees verder

Weer een truc bedacht om geheugen te herstellen bij Alzheimermuisjes

Mikrogliacel

Mikrogliacel repareert een bloedvaatje in de hersens (foto: neoweb.nl)

Er schijnen steeds weer opbeurende berichten te verschijnen, waarbij verschijnselen die zich voordoen bij de ziekte van Alzheimer te onderdrukken of terug te draaien. Nu lijkt het PTP1B-gen, of althans het daarmee aangemaakte eiwit, de ‘boosdoener’. Bij Alzheimermuisjes verbeterde het blokkeren van dat gen het geheugen en hielp het afweercellen in de hersenen om schadelijke eiwitophopingen op te ruimen. Omdat PTP1B ook in verband wordt gebracht met suikerziekte en zwaarlijvigheid – beide risicofactoren voor Alzheimer – zou het een bredere behandelingsstrategie kunnen bieden, stellen de onderzoekers. Lees verder