Weer een truc bedacht om geheugen te herstellen bij Alzheimermuisjes

Mikrogliacel

Mikrogliacel repareert een bloedvaatje in de hersens (foto: neoweb.nl)

Er schijnen steeds weer opbeurende berichten te verschijnen, waarbij verschijnselen die zich voordoen bij de ziekte van Alzheimer te onderdrukken of terug te draaien. Nu lijkt het PTP1B-gen, of althans het daarmee aangemaakte eiwit, de ‘boosdoener’. Bij Alzheimermuisjes verbeterde het blokkeren van dat gen het geheugen en hielp het afweercellen in de hersenen om schadelijke eiwitophopingen op te ruimen. Omdat PTP1B ook in verband wordt gebracht met suikerziekte en zwaarlijvigheid – beide risicofactoren voor Alzheimer – zou het een bredere behandelingsstrategie kunnen bieden, stellen de onderzoekers. Lees verder

CAR T-stamcelgeheugencellen maken abrupt eind aan kankercellen

TSCM-cel voor CAR-T-therapie

Een bepaald type T-stamcellen zouden kanker met de CAR-T-behandeling geheel doen verdwijnen zonder voorafgaande chemo (afb: Luca Gattinoni et al./Cell)

CAR-T-stamcelgeheugencellen (TSCM’s) zijn zelfvernieuwend, hebben een lange overlevingscapaciteit en kunnen sterke antitumorreacties genereren. Daarom zijn ze veelbelovende kandidaten voor de volgende generatie CAR-T-celtherapieën. Tot nu toe ontbrak bewijs voor hun werkzaamheid bij mensen. Een groep onderzoekers onder leiding van Luca Gattinoni van het Leibnizinstituut voor Immunotherapie (LIT) en James Kochenderfer van het Amerikaanse kankerinstituut meldt nu dat CAR-T-cellen met een TSCM-fenotype veilig en goed verdraagbaar waren in een vroege klinische studie. Bovendien induceerden ze complete tumorregressie bij lage doses, zonder voorafgaande chemo. Lees verder

DNA-pionier J. Craig Venter overlijdt

J. Craig Venter

J. Craig Venter

John Craig Venter, die mede de eerste versie van het menselijk genoom in kaart bracht en wetenschappers hielp begrijpen hoe genen ons leven vormgeven, is woensdag overleden. Hij werd 79 jaar. Het overlijden van Venter werd bekendgemaakt door het J. Craig Venterinstituut, een onderzoeksgroep voor genomie met dat door hem is opgericht. Het instituut meldde dat hij in San Diego overleed na een ziekenhuisopname vanwege bijwerkingen van een recente kankerbehandeling. Lees verder

Mini-antilichamen reactiveren mutanten van ‘antikankergen’ p53

Voorbeeld van een DARPin

Een voorbeeld van zo’n DARPin (afb: Dötschlab)

Het eiwit p53 is in veel kankercellen gemuteerd, waardoor het zijn beschermende functie tegen tumorvorming niet meer kan uitoefenen. Wetenschappers van de Goethe-universiteit in Frankfurt en de universiteiten van Marburg, Keulen en Zürich zouden er nu in geslaagd zijn een type mini-antilichaam (zogeheten DARPins) te ontwikkelen dat de antikankerfunctionaliteit van p53 herstelt. In het lab lukte dat, althans. Lees verder

Genoombewerkers willen DNA maken dat ziektevrij en verder ook ‘super is’

Jiankui He bewerkt genoom ivf-tweeling

Genoomonderzoeker Jiankui He van de universiteit van Shenshen (afb: MIT Technology News)

Het bewerken van het genoom van mensen om van erfelijke ziektes te bevrijden is al niet zo bijzonder meer, maar er zijn mensen die verder willen gaan: genomen te fabriceren die geheel vrij zijn van ziektes en mensen opleveren die in vele opzichten super zijn. De nieuwe doctores Frankenstein hebben er inmiddels de middelen voor en het is makkelijker te sleutelen aan het genoom van een paar cellen (embryo) dan aan de biljoenen cellen in een geboren mens, redeneren de moderne Frankensteins. Volgens diverse commentatoren is deze recente bedrijvigheid gestoeld op de fixatie van veel techbazen met het eeuwige leven. Lees verder

Methyleringspatroon gebruikt om kankercellen te onderscheiden van gezonde cellen

ThermoCas9 voor en na het knippen van DNA

ThermoCas9 voor en na het knippen van DNA (afb: John van der Oost et al./Nature)

Kankercellen zijn meesters in zichzelf verstoppen, maar verraden zich soms door subtiele chemische verschillen met gezonde cellen. Wageningse onderzoekers hebben nu, samen met Amerikaanse collega’s, een manier gevonden om dat verschil uit in methylering van genen uit te buiten om kankercellen te onderscheiden van gezonde cellen. Ze gebruikten daarvoor een pas ontdekte bacteriële CRISPR. Lees verder

Blokkeren eiwit Ant2 zou afweer tegen kanker versterken

Menselijke T-cel

Menselijke T-cel (afb: WikiMedia Commons)

Ik heb al vaker gezegd dat het er op lijkt dat er dagelijks nieuwe methoden zijn gevonden om kanker te bestrijden, maar voorlopig is de diagnose kanker nog steeds geen bericht ter kennisneming. Nu zouden onderzoekers hebben ontdekt dat het blokkeren van het eiwit Ant2, het afweersysteem extra aanzet in de strijd tegen kanker cellen. Daardoor zouden de afweercellen gedwongen worden de manier waarop ze energie genereren opnieuw te bedraden. Dat zou ze krachtiger, veerkrachtiger en effectiever maken in het vinden en vernietigen van kankercellen. Lees verder

Compact CRISPR-systeem maakt zou genbewerking in het lijf beter mogelijk maken

Al3Cas12f

Het compacte ‘knipenzym’ Al3Cas12f zou genoombewerking ‘normaler’ maken (afb: David Taylor et al./Nature Structural & Molecular Biology)

Onderzoekers rond David Taylor van de universiteit van Texas hebben een compacte CRISPR-genbewerkingssysteem ontdekt dat gerichte toediening in het menselijk lichaam mogelijk zou kunnen maken. Ze denken dat dit een belangrijke stap op weg naar een breder klinisch gebruik van deze techniek. Ze kwamen uit bij het natuurlijke knipenzym Al3Cas12f, dat klein genoeg is om te worden vervoerd door (onwerkzaam gemaakt) virussen, een een veelgebruikte techniek om het CRISPR-gereedschap de cellen binnen te loodsen. Vervolgens ontwikkelden ze een verbeterde versie die de genbewerkingsprestaties in menselijke cellen aanzienlijk zou hebben verbeterd. Lees verder

Ledematen van salamanders groeien weer aan door zuurstofarme omgeving

Ledemaatherstel

Zouden bij mens en andere zoogdieren de ledematen ook weer aangroeien als je ter plekke van de verwonding het zuurstofgehalte verlaagde (en omgekeerd bij kikkers en andere amfibieën)? (afb: Can Aztekin et al./Science)

Sommige dieren, zoals salamanders, watersalamanders, octopussen of krabben, kunnen een afgehakt ledemaat binnen enkele weken of maanden weer laten teruggroeien, maar zoogdieren kunnen dat maar in beperkte mate. Dat schijnt te maken te hebben met het aanmaken van eiwitten die zorgen dat op de verwonde plek het zuurstofgehalte wordt verlaagd, anders dan bij zoogdieren. Onderzoekers zien al weer mogelijkheden. Vraag is natuurlijk waardoor dat verschil gaandeweg de evolutie is ontstaan. Lees verder

Vrouw vrijwel genezen van drie autoimmuunziektes door CAR-T-therapie

B-cellen en antilichamen

B-cellen maken antilichamen aan in reactie op ziekteverwekkers (afb: Zeneca.nl)

Een 47-jarige vrouw in Duitsland met drie autoimmuunziektes, die tot de jongste behandeling onbehandelbaar bleek, is door immuunbehandeling CAR-T (gericht op CD19, een eiwit op de B-cellen)) weer een vrijwel normaal leven te hebben gekregen. Bij de drie autoimmuunziektes – autoimmuun hemolytische anemie (AIHA), immuun trombocytopenie (ITP) en antifosfolipidensyndroom (APS) – vallen bepaalde afweercellen, de  B-cellen, eigen weefselcellen aan. In ander onderzoek was al gebleken dat de CAR-T-behandeling die B-cellen weer op het rechte pad kon krijgen. Lees verder