Bacteriofagen bouwen om resistente bacteriën te doden

Het 'bouwen' van een synthetisch faaggenoom

In deze methode wordt stukjes faag-DNA letter voor letter ‘opgebouwd’ waarna de DNA-stukken (hier 21) aaneen worden ‘gelast’. Rechtsonder de uieindelijke faag. (afb: Andy Sikkema et al./ACS Synthetic Biology)

Onderzoekers van New England Biolabs (NEB) en de Yale-universiteit zouden het eerste volledig kunstmatige systeem hebben ontwikkeld voor het ‘bouwen’ van bacteriofagen (letterlijk bacterievreters) voor Pseudomonas aeruginosa. Die bacterie is over de hele wereld ongevoelig geworden voor antibiotica en dat is niet goed (voor de mens, die overigens zelf heeft gezorgd voor die resistentie). Daarbij is het HC-GGA-platform van NEB gebruikt. Daarmee kunnen onderzoekers bacteriofagen ‘bouwen’ met behulp van DNA-sequenties in plaats van het assembleren van (grotere) stukken bestaand DNA-erfgoed. Lees verder

‘Fokken’ T-helpercellen zou kankerceltherapieën effectiever maken

'Fokken' van T-helpercellen

Het ‘fokken’. van T-helpercellen is een kwestie van fijne afstemming van het Notch-signaal (afb: Peter Zandstra et al/Cell)

Onderzoekers zouden een betrouwbare manier gevonden om T-helpercellen (T-helpercel) te kweken uit stamcellen, waarmee een belangrijk ‘mankement’ in immuuntherapie voor kanker zou zijn opgelost. T-helpercellen fungeren als regelaars van het afweersysteem en helpen andere afweercellen langer en effectiever te functioneren. Ze ontdekten hoe ze een belangrijk signaal kunnen sturen dat bepaalt welk type T-cel zich vormt uit voorlopercellen (in het persbericht stamcellen genoemd). Dat zou kunnen leiden tot kant-en-klare celtherapieën die goedkoper, sneller en gemakkelijker toegankelijk zijn, stellen de onderzoekers (of hun voorlichters). Lees verder

Helpt vitamine A kankercellen verbergen voor onze afweer?

Yibin Kang, Princeton

Yibin Kang (afb: Princetonuniversiteit)

Het moet toch niet gekker worden. Kankercellen hebben allerlei manieren om zich aan de reacties van ons afweersysteem te onttrekken, maar dat vitamine A daar een rol bij zou spelen is toch wel al te gek (dunkt me=as). Het zou om een bijproduct van vitamine A gaan: retinoïnezuur. Onderzoekers van, onder meer, de Princetonuniversiteit, zouden een medicijn hebben ontwikkeld. KyA33 gedoopt, dat dit proces blokkeert, waardoor de afweerreactie aanzienlijk wordt versterkt en de groei van kanker in preklinische studies wordt vertraagd. Lees verder

Kankercellen in de alvleesklier ontwapend (?)

Kankercellen ontdaan van beschermend suiker

Het antilichaam haalt de beschermende suikers van de alvleesklierkankercellen (PDAC cells) (afb: Mohamed Abdel-Mohsen et al./Cancer Research)

Alvleesklierkanker is moeilijk te bestrijden. Deels komt dat doordat die kankersoort vaak laat wordt ontdekt, waardoor de kans op een succesvolle bestrijding aanzienlijk daalt, maar ook door de verdedigings-strategie van de kankercellen in die klier. Die gebruiken een suikerlaagje als vermomming om het afweersys-teem te ontwijken. Onderzoekers zouden dit ver-borgen mechanisme nu hebben doorgrond. Ze ontwikkelden een antilichaam dat de beschermende suiker van de kankercel verwijdert. In dierproeven bleek dat de afweer-cellen weer in actie kwamen en de groei van de tumor werd afgeremd. Nu verfijnen de onderzoekers hun aanpak voor tests in toekomstige klinische studies bij mensen. Uit-eindelijke doel is totale genezing. Lees verder

De populatie afweercellen kan behoorlijk verschillen van persoon tot persoon

Cytotoxische cellen

De aanwezigheid van een antigeen stimuleert de omzetting van T-cellen naar “cytotoxische”- (CD8+)-T-cellen of “helper”- (CD4+)-cellen (afb: WikiMedia Commons)

Chinese onderzoekersters hebben een ‘atlas’ gemaakt van afweercellen en die vergeleken met wat daarover bekend is in Europa en Japan. Daartussen kunnen nogal wat verschillen te zitten. Lees verder

Wat we met de ‘genschaar’ van CRISPR doen is nog maar het begin

Structuur Cas12a3

Structuur van Cas12a3 (afb: Biao Yuan / HZI)

Sinds ‘we’ CRISPR hebben geleend van bacteriën zijn wetenschappers over de hele wereld driftig bezig om dit instrument om genomen (mv van genoom) ook daadwerkelijk toe te passen en soms zijn die toepassingen ook al goedgekeurd voor klinisch gebruik. Onderzoekers hebben die CRISPR-gereedschapskist van de bacteriën nog maar mondjesmaat ingezet en nu komt er zo langzamerhand meer CRISPR-vormen boven water die elk zo weer hun eigen toepassingsgebieden hebben.
‘We’ zijn nog maar net begonnen de inhoud van die kist te inventariseren (stel ik=as heel brutaal). Onderzoekers van het Helmholtz-instituut voor RNA-gebaseerd besmettingsonderzoek (HIRI) in Würzburg hebben een compleet ander CRISPR-verdedigingsstrategie ontdekt: in tegenstelling tot bekende de bekende Cas-nucleasen (‘genscharen’) splitst Cas12a3 specifiek transfer-ribonucleïnezuur (tRNA), dat essentieel is voor de eiwitsynthese, om besmette cellen uit te schakelen. Lees verder

Is nu eindelijk de ‘universele’ doodsknop voor kankercellen gevonden?

Molecuulstructuur van MCL1

Molecuulstructuur van MCL1 (afb: WikiMedia Commons)

Regelmatig worden er universele ‘oplossingen’ voor kanker gemeld, maar tot nu toe blijkt kanker steeds weer een veelkoppig monster dat vele ’trucs’ heeft om afweersysteem, medicijnen of behandelingen tegen die (veelkoppige) ziekte in huis heeft om een wisse dood te ontlopen. Nu denken (of althans presenteren) onderzoekers in, onder meer, Duitsland weer zo’n universele ‘doodsknop’ gevonden te hebben: het eiwit MCL1, een celdoodregelaar die tot nu toe verdacht werd van ‘samenzwering’ met kankercellen.
MCL1 stuurt de stofwisseling van kankercellen door de krachtige mTOR-groeiroute te reguleren, waardoor overleving en energieverbruik met elkaar verbonden zijn. Geneesmiddelen die zich richten op MCL1 zouden effectief kunnen zijn, maar soms beschadigen het hart. Onderzoekers hebben nu een manier gevonden om dat risico te verminderen, wat mogelijk de weg vrijmaakt voor veiliger kankertherapieën. Lees verder

CRISPR-methode gebruikt om genen te (de)activeren zonder knippen in DNA

(de)methylering van genen

De promotor is een deel van een gen dat in gemethyleerde vorm het gen inactief maakt (en viceversa) (afb: Merlin Crossley et al./Nature Comunications)

Onderzoekers van, onder meer, de universiteit van Nieuw Zuid-Wales in Sydney hebben een CRISPR-methode ontwikkeld die ze in staat stelt genen te (de)activeren zonder dat het CRISPR-gereedschap daarvoor DNA moet doorknippen. Dat doen ze door de chemische ‘vlaggen’ te verwijderen van het DNA die zorgen voor deactivering. Dat zou een mildere en daarmee veiliger vorm van genbewerking zijn, waarmee ongewenste bijwerkingen van dit soort ingrepen zou worden verminderd. Lees verder

DNA-verschillen maken sommige immuuntherapieën niet voor iedereen bruikbaar

Antilichamen

Basisstructuur van antilichamen. N is het amino-uiteinde en C is het koolstofuiteinde van de keten. Rood zijn de disulfidebruggen (afb: WikiMedia Commons)

Ons DNA verschilt van persoon tot persoon op duizenden plaatsen. Dat betekent met (ongeveer) hetzelfde gen (ietwat) afwijkende eiwitten produceren en dat kan in sommige gevallen leiden dat bepaalde op antilichaamtherapieën niet effectief zijn. Die behandelingen worden vaak gebruikt voor veel ziektes, maar die slaan daardoor niet bij iedereen ook aan. Dat percentage ligt rond de 1%, maar het gaat vaak om dure behandelingen zoals de CAR-T-celtherapie. Lees verder

RNA zou oud afweersysteem nieuw leven inblazen

Zwezerik

In de zwezerik (thymus) leren T-cellen onderscheid te maken tussen eigen en niet-eigen. Op de foto een zwezerik van een mens (afb: WikiMedia Commons)

Gaandeweg het stijgen der jaren werken allerlei systemen in ons lijf minder goed. Zo gaat ons, op zich prachtige, afweersysteem achteruit. Onderzoekers van het Duitse kanker-onderzoekscen-trum DKFZ, het HI-STEM-stam-celinstituut en het Broadinstituut zouden er in geslaagd zijn met boodschapper-RNA een verou-derd afweersysteem van muisjes nieuw leven in te blazen. Daardoor herstelt de aanmaak van nieuwe afweercellen, waardoor oudere dieren (we hebben het dan over beestjes van een jaar of twee) een beste afweerreactie kunnen ontwikkelen en tumoren effectief kunnen bestrijden. Tsjonge. Lees verder