Eerste (mini)maag uit petrischaal

minimaag

Een stukje van de gekweekte minimaag (afb: Science)

Dat vrolijk gekleurde plaatje stelt een met fluorescentie gemerkte stukje weefsel van een maag voor, niet groter dan een erwt. Het is niet de maag van een klein dier maar een minimaag van een mens die in het lab is gekweekt. Aan dit minimaagje zouden proeven op menselijke organen gedaan kunnen worden, zonder dat daarvoor menselijke proefpersonen hoeven te worden gebruikt. Dierproeven, het zij nog maar eens benadrukt, geven wel een indicatie maar leveren geen bewijs dat het bij mensen ook zal zal gaan. Op verschillende plaatsen wordt, met wisselend succes, getracht menselijke organen in het lab te kweken, niet alleen voor onderzoeksdoeleinden, maar, vooral, ook ter vervanging van defecte natuurlijke organen. Die laborganen zouden dan bij voorkeur moeten bestaan uit cellen van de ontvanger, zodat er geen afstotingsverschijnselen zullen optreden na transplantatie. Dat laatste is nog steeds een droom. Vorige week  maakte een groep onderzoekers bekend een dunne darm te hebben gekweekt. Gister meldde een andere groep de kweek van de minimaag, die alle eigenschappen zou hebben van een echte maag. Als het maagje werd blootgesteld aan de bacterie Helicobacter pylori, aanstichter van de maagzweer, dan traden dezelfde moleculaire en cellulaire veranderingen op die ook in een echte maag zijn waargenomen.

Bron: Science

De binnenstebuiten-theorie verklaart ontstaan eukaryoten

Ontwikkeling van eukaryotische cel

David en Buzz Baum, neven waarvan de eerste werkt voor de Amerikaanse universiteit van Wisconsin en de tweede voor het University College in Londen, denken dat ze met het binnenstebuiten-theorie een oplossing hebben gevonden voor de manier waarop leven is ontstaan of eigenlijk hoe de eukaryotische cel (de cel met kern zoals de cellen in ons lichaam) zich heeft ontwikkeld. In bijgaand plaatje uit de publicatie van hun theorie schetsen ze de ontwikkeling zoals ze denken dat die is of had kunnen verlopen. De bijschriften heb ik ingekort (anders wordt het wel erg deskundologisch)
(A) een voorganger van de eocyten met een enkel membraan en een celwand (S-laag) van vooral glycoproteïnen ontmoet een parasitische proteobacterie (de toekomstige mitochondriën).
(B) de cel vormt uitstulpingen onder invloed van eiwit/membraan-interacties. Die uitstulpingen vergemakkelijken de wisselwerking met de proto-mitochondriën.
(C) De uitstulpingen groeien met uiteindelijk ook de vorming van gaten in de celwand.
(D) De uitstulpingen groeien verder en er ontstaat een wat de Baums ‘kernporieringcomplex’ noemen. De celwand verdwijnt.
(E) Met het insluiten van de protomitochondriën ontstaat er een proces dat het makkelijk zou maken om de bacteriële biosynthese van lipides over te nemen.
(F) Het boeltje sluit zich en de oorspronkelijke cel is nu de kern geworden. Zie daar de geboorte van de eukaryotische cel.

Dit is allemaal speculatie en het zal allemaal nog moeten worden bewezen, als dat al mogelijk is. En bezwaar zie ik al. De gedachte heerst dat eukaryotische cellen uit prokaryotische cellen (bacteriën en archaea) zijn ontstaan. Een bezwaar tegen die theorie is dat er nooit tussenvormen zijn gevonden. Is dat bij deze binnenstebuiten-theorie dan anders?

Bron: Eurekalert

Er zijn geen misdaadgenen, maar toch…

Wij zijn ons brein van Dick Swaab

Hersenkundige Dick Swaab denkt dat wij ons brein zijn (boekomslag)

Sedert we een beetje meer begrijpen hoe het ons leven in elkaar steekt, dringt zich, ten minste,  een vraag op: wie voert de regie? Hersendeskundige Dick Swaab denkt dat we ons brein zijn. Je zou voor hetzelfde geld kunnen zeggen dat we onze genen zijn. Bestaat de vrije wil? Kunnen we verantwoordelijk gehouden worden voor onze daden, als je weet dat dat veel van ons doen en laten al bij de geboorte (of eigenlijk al bij de bevruchting) is vastgelegd? Als je steeds verder de diepte induikt in het ingewikkelde proces dat leven heet, dan kom je louter moleculen tegen, ingewikkelde moleculen, maar het zijn toch moleculen. Waar zit dan die vrije wil? Onderzoek van het Zweedse Karolinska-instituut onder een kleine 800 Finse bajesklanten zou hebben uitgewezen dat extreem gewelddadig gedrag in verband is te brengen met de activiteit van twee genen: een die codeert voor het eiwit MAO-A en een ander die codeert voor CDH13. Overigens betekent het niet dat mensen met dezelfde afwijkingen aan deze genen ook meteen gewelddadig zijn. Simpel wordt het nooit.

Lees verder

Stamcellen ingezet tegen hersenkanker

Gifproducerende stamcellen

Ingekapselde gif producerende stamcellen (blauw) doden resterende kankercellen rond de weggesneden tumor (groen) (foto: Khalid Shah)

Onderzoekers rond Khalid Shah van het stamcelinstituut van de Harvard-universiteit (VS) hebben genetisch veranderde stamcellen ingezet om hersentumoren te lijf te gaan. De stamcellen waren genetisch zo veranderd dat ze kankercellen dodende gifstoffen produceerden, waar ze zelf geen last van hadden. De gifstoffen belagen alleen cellen die door bepaalde moleculen op het membraan kenbaar zijn als kankercellen. In muizenhersens werkte het. Lees verder

Darmbacterie beschermt mug tegen malaria e.a.

Chromobacterium sp.

De Csp_P-bacterie blijkt effectief tegen het knokkelkoortsvirus en de Plasmodium-parasiet (malaria), maar werkt ook als muggenverdelger (afb: Johns Hopkins-universiteit)

Insecten hebben, net als mensen, een darmflora. Die bacteriën kunnen van invloed zijn op het (eventueel) doorgeven van ziektekiemen. Onderzoekers  van de Amerikaanse Johns Hopkins-universiteit isoleerden uit de darmen van een muggensoort (Aedes mosquito,familie van de denguemug) een bacterie die de kans op besmetting door malaria of knokkelkoorts (dengue) verkleint. De bacterie, Chromobacterium sp., bleek ook direct in een reageerbuis de ziekteverwekkers te remmen. Bovendien bekort die bacterie het leven van de drager van de ziektekiemen. Ligt er een medicijn tegen malaria en knokkelkoorts (dengue) in het verschiet?, is dan meteen de vraag. Lees verder

Chinezen hebben oorzaak veroudering niet gevonden

wormpje met kleurensensor

Het wormpje met de kleurstofsensor met rechtsonder de structuur van cpYFP

Ik vrees dat ik het bericht gemist heb, maar een paar maanden geleden lieten Chinese onderzoekers in Nature weten de oorzaak van veroudering gevonden te hebben. Nu hebben 28 onderzoekers uit 9 landen dat verhaal onderuitgeschoffeld: we weten nog steeds niet waardoor we verouderen. Nu moet worden uitgezocht wat de Chinezen wel ontdekt hebben.
Lees verder

IGF-1 het wondermiddel tegen auto-immuunziektes?

IGF-1

De insuline-achtige groeifactor 1: IGF-1

Bij suikerziekte, reuma en multiple sclerose keert het afweersysteem zich tegen het eigen lichaam. Hoe dat komt is onduidelijk, maar onderzoekers van het Europese moleculair biologische lab (EMBL) in het Italiaanse Monterotondo hebben een insuline achtige groeifactor gevonden (IGF-1 genoemd), die dat ‘eigen vuur’ teniet doet. Die groeifactor is al toegestaan als medicatie. Dat zal de klinische proeven met deze toepassing versnellen. “Wat mij vooral trof was de overlevingskans voor multiple sclerose”, zegt onderzoeker Daniel Bilbao. “We gingen van 50% bij onbehandelde dieren naar 80% bij dieren die met IGF-1 behandeld waren.”
Lees verder

OTS964 draait longkanker bij muizen de nek om

kankermedicijn OTS964

OTS964, hier in verpakte vorm, voorkomt dat kankercellen delen door het eiwit TOPK onschadelijk te maken (afb: univ. v.Chicago)

En weer, ik meld het maar braaf, is er een geweldig middel dat tegen kanker werkt en dat maar weinig bijwerking vertoont. Het moet ook weer gezegd worden dat dat middel werkt bij muizen. Gisteren las ik een stukje over John Ioannidis die tien jaar geleden stelde dat een groot deel van de medische wetenschappelijke literatuur flauwekul is. Ook nu  is het grootste deel van het medische onderzoek verspilling, schrijft Ioannidis in Plos Medicine. Met dit in het achterhoofd vertel ik dat onderzoekers van de universiteit van Chicago een nieuw geneesmiddel hebben ontwikkeld, OTS964, dat bij muizen agressieve longkanker resoluut de nek omdraait. Goed nieuws, dus. Lees verder

Huidcellen direct omgezet in hersencellen

Andrew Yoo (Washington-universiteit)

Andrew Yoo (l), Michelle Richner en Matheus Victor

Onderzoekers van de Washington-universiteit in St. Louis (VS) zijn er in geslaagd  huidcellen direct om te zetten in hersencellen. Dat is al eerder gebeurd, maar daarbij werden de huidcellen eerst omgevormd tot (pluripotente) stamcellen. Met deze nieuwe techniek zou de omvorming een veel hogere opbrengst opleveren. De onderzoekers denken op deze manier ook heel gericht andere type hersencellen te kunnen maken.
Lees verder

DNA als nanobouwmateriaal

DNA-structuren

Bij b) staan de kubusachtige basisvormen met toenemende complexiteit, die als uitgangspunt dienen van nauw gedefinieerde DNA-structuren (afb: Nature)

Al jaren proberen onderzoekers grote kristallen van DNA te maken met precieze afmetingen en ingewikkelde eigenschappen. Dan praten we niet per se over toepassingen in de biologische sferen, maar ook over computertoepassingen en microscopie, zo schijnt. Nu is een groep onderzoekers er in geslaagd  32 DNA-kristallen te hebben gemaakt met nauwkeurig gedefinieerde afmetingen en ruimtelijke structuur. DNA is hier dus niet in de eerste plaats de ‘codedrager’ van het leven maar bouwmateriaal. Lees verder