Bijna dagelijks kun je wel ergens een artikel of persbericht vinden, waarin staat beschreven hoe we kanker de definitieve klap kunnen geven of dat we een heel eind op die weg zijn. Het feit dat kanker nog steeds niet is uitgeroeid – en naar ik vrees ook nooit zal worden – geeft aan dat aan al die onderzoeken veel meer haken en ogen zaten dan in de publiciteit werden gebracht of, en dat is lang niet denkbeeldig, door mij over het hoofd zijn gezien. Duitse onderzoekers hebben een stofje gevonden dat in combinatie met een kankerdoder kankercellen gevoeliger maakt voor geprogrammeerde celdood. Amerikaanse onderzoekers zien in een mutatie die leidt tot een zeldzame bloedziekte (aangeboren verhoorningsstoornis of dyskeratose) mogelijkheden kankercellen hun ongebreidelde deelzucht te ontnemen. Lees verder
Categorie archieven: Stamcellen
Zenuwstamcellen zijn eerstehulp voor beschadigde cellen

Grafische voorstelling hoe de genezende blaasjes uit de zenuwstamcellen de bedreigde zenuwcellen binnenkomen (afb: Cell)
Zenuwstamcellen blijken volgens een onderzoek van, onder veel meer, de universiteit van Cambridge (VK) zich niet alleen te kunnen omvormen tot elk type zenuwcel, maar ontpoppen zich ook als een onderdeel van ons afweersysteem. Ze leveren een soort ‘doos’ met medicijnen aan bedreigde hersencellen.
Lees verder
Oogpatiënt met ‘verjongde’ cellen behandeld

De geelwitte stipjes zijn de plaatsen waar de gele vlek is aangetast, waardoor het zicht slechter wordt.
Een 70-jarige Japanse vrouw wier gezichtsvermogen achteruit ging, is in een ziekenhuis in Kobe met een nieuwe celtherapie behandeld. Uitgaande van huidcellen werden via de omvorming in pluripotente stamcellen verjongde pigmentepitheel-cellen gemaakt. Overigens zal de nieuwe therapie de vrouw, die lijdt aan maculadegeneratie, niet genezen. Toch achten de medische onderzoekers de proef belangrijk omdat voor het eerst een mens met (de ‘producten’ van) gekweekte pluripotente stamcellen is behandeld. Lees verder
Embryonale stamcellen gemaakt (?)
Onderzoekers van het Europese lab voor moleculaire biologie (EMBL) in Heidelberg en van de universiteit van Cambridge (VK) schijnen er in geslaagd te zijn pluripotente stamcellen, ontstaan uit volwassen gespecialiseerde cellen, ’terug te brengen’ tot de oorspronkelijke embryonale staat. Opvallend is dat de onderzoekers de term embryonale stamcellen, de originele alleskunners onder de stamcellen, zorgvuldig vermijden. Waarschijnlijk zijn ze wat voorzichtig geworden na het STAP-celdrama van de Japanse onderzoekster Haruko Obokata.
Lees verder
Ontwikkeling stamcellen medebepaald door omgeving

Stamcellen die op een zachte ondergrond groeien ontwikkelen zich tot zenuwcellen (afb: Kiessling-lab)
Stamcellen blijken zich wat van hun omgeving aan te trekken. Dat was al geconstateerd door stamcellen in petrischaaltjes te ‘sturen’ met mengsel van chemicaliën en eiwitten, zodat ze zich ontwikkelen tot een van de ruim 200 verschillende cellen die ons lichaam telt. Nu blijkt uit Amerikaanse onderzoek dat stamcellen ook gevoelig zijn voor fysieke prikkels zoals de ondergrond waarop de stamcellen groeien. Lees verder
Spierstamcellen ondergaan verjongingskuur
Onderzoekers van de universiteit van Ottawa (Can) hebben ontdekt dat stamcellen gaandeweg hun vermogen verliezen om schade aan spierweefsel te repareren doordat de manier verandert waarop de informatie uit de omgeving via een zogeheten signaleringsroute de stamcel binnenkomt. Door die JAK/STAT-route te blokkeren met behulp van medicijnen, bleek het bij proeven met oudere dieren mogelijk die achteruitgang te stoppen. Lees verder
Synthetische bouwstenen transcriptieproces gemaakt

Links de kunstmatige transcriptiefactor (op goudbolletje) vergeleken met de natuurlijke. Rechts het binnendringen van de kunstmatige TF in de celkern (afb: ACS Nano)
Voor het eerst zijn er kunstmatige transcriptiefactoren gemaakt met alle functionaliteiten van de echte. Japanse en Amerikaanse onderzoekers hopen er stamcellen mee te herprogrammeren. Transcriptiefactoren zijn eiwitten die in een cel regelen welke delen van het DNA worden afgeschreven, via boodschapper-RNA, voor de productie van eiwitten.
Lees verder
Herhaling proef met STAP-cellen mislukt
Een groep onderzoekers van het Japanse RIKEN-instituut in Kobe meldt dat ze niet in staat is geweest de simpele methode te reproduceren om met behulp van een zuurbadje stamcellen te maken. Begin dit jaar brachten deze zogeheten STAP-cellen de stamcelwereld in heftige beroering, maar al snel bleek dat de onderzoekers fouten hadden gemaakt en uiteindelijk zijn de artikelen in het vooraanstaande blad Nature teruggetrokken. Volgens ontwikkelingsbioloog Shinichi Aizawa van het Riken-instituut gaat het echter om een voorlopige conclusie. Het instituut heeft aangekondigd het stamcelonderzoek anders te organiseren en een nieuw bestuur te benoemen voor die afdeling
Lees verder
Stamcellen specialiseren zich door moleculaire ‘wedijver’

Baarmoeder van een fruitvliegje met de stamcellen in rood aangegeven. Deze opeenhoping van stamcellen duidt op een mutatie in het Bam-gen, waardoor de celdifferentiëring wordt geblokeerd. (foto: Ting Xie)
Volwassen dieren, van fruitvliegjes tot mensen, herbergen volwassen stamcellen die zich, deels, vernieuwen via celdeling en , anderdeels, specialiseren. Onderzoekers van, onder meer, het Amerikaanse Stowers-instituut voor medisch onderzoek zijn tot de conclusie gekomen dat ‘wedijver’ tussen de eiwitten Bam en COP9 bij fruitvliegjes voor die balans verantwoordelijke zijn. “Bam is de voornaamste differentiëringsfactor in het stamcelsysteem van vrouwelijke fruitvliegjes”, zegt onderzoek Ting Xie. Lees verder
Stamcelonderzoeker pleegt zelfmoord
Het wetenschappelijke drama van het STAP-celonderzoek, waarbij gewone cellen via een zuur badje zouden zijn omgezet in embryonale stamcellen, krijgt een gruwelijk vervolg. Eerder werden de artikelen in Nature over dit onderwerp al teruggetrokken. Nu blijkt Yoshiki Sasai, een van de (mede-)auteurs van die artikelen en werkzaam bij het RIKEN-instituut, in zijn lab zelfmoord gepleegd te hebben. Er is geprobeerd hem te reanimeren, maar dat mocht niet baten. Hij heeft een afscheidsbrief nagelaten, maar die zal niet openbaar worden gemaakt. Sasai is 52 jaar geworden. Lees verder




