ThermoCas9 voor en na het knippen van DNA (afb: John van der Oost et al./Nature)
Kankercellen zijn meesters in zichzelf verstoppen, maar verraden zich soms door subtiele chemische verschillen met gezonde cellen. Wageningse onderzoekers hebben nu, samen met Amerikaanse collega’s, een manier gevonden om dat verschil uit in methylering van genen uit te buiten om kankercellen te onderscheiden van gezonde cellen. Ze gebruikten daarvoor een pas ontdekte bacteriële CRISPR. Lees verder
Menselijke T-cel (afb: WikiMedia Commons)
Ik heb al vaker gezegd dat het er op lijkt dat er dagelijks nieuwe methoden zijn gevonden om kanker te bestrijden, maar voorlopig is de diagnose kanker nog steeds geen bericht ter kennisneming. Nu zouden onderzoekers hebben ontdekt dat het blokkeren van het eiwit Ant2, het afweersysteem extra aanzet in de strijd tegen kanker cellen. Daardoor zouden de afweercellen gedwongen worden de manier waarop ze energie genereren opnieuw te bedraden. Dat zou ze krachtiger, veerkrachtiger en effectiever maken in het vinden en vernietigen van kankercellen. Lees verder
Het compacte ‘knipenzym’ Al3Cas12f zou genoombewerking ‘normaler’ maken (afb: David Taylor et al./Nature Structural & Molecular Biology)
Onderzoekers rond David Taylor van de universiteit van Texas hebben een compacte CRISPR-genbewerkingssysteem ontdekt dat gerichte toediening in het menselijk lichaam mogelijk zou kunnen maken. Ze denken dat dit een belangrijke stap op weg naar een breder klinisch gebruik van deze techniek. Ze kwamen uit bij het natuurlijke knipenzym Al3Cas12f, dat klein genoeg is om te worden vervoerd door (onwerkzaam gemaakt) virussen, een een veelgebruikte techniek om het CRISPR-gereedschap de cellen binnen te loodsen. Vervolgens ontwikkelden ze een verbeterde versie die de genbewerkingsprestaties in menselijke cellen aanzienlijk zou hebben verbeterd. Lees verder
Zouden bij mens en andere zoogdieren de ledematen ook weer aangroeien als je ter plekke van de verwonding het zuurstofgehalte verlaagde (en omgekeerd bij kikkers en andere amfibieën)? (afb: Can Aztekin et al./Science)
Sommige dieren, zoals salamanders, watersalamanders, octopussen of krabben, kunnen een afgehakt ledemaat binnen enkele weken of maanden weer laten teruggroeien, maar zoogdieren kunnen dat maar in beperkte mate. Dat schijnt te maken te hebben met het aanmaken van eiwitten die zorgen dat op de verwonde plek het zuurstofgehalte wordt verlaagd, anders dan bij zoogdieren. Onderzoekers zien al weer mogelijkheden. Vraag is natuurlijk waardoor dat verschil gaandeweg de evolutie is ontstaan. Lees verder
B-cellen maken antilichamen aan in reactie op ziekteverwekkers (afb: Zeneca.nl)
Een 47-jarige vrouw in Duitsland met drie autoimmuunziektes, die tot de jongste behandeling onbehandelbaar bleek, is door immuunbehandeling CAR-T (gericht op CD19, een eiwit op de B-cellen)) weer een vrijwel normaal leven te hebben gekregen. Bij de drie autoimmuunziektes – autoimmuun hemolytische anemie (AIHA), immuun trombocytopenie (ITP) en antifosfolipidensyndroom (APS) – vallen bepaalde afweercellen, de B-cellen, eigen weefselcellen aan. In ander onderzoek was al gebleken dat de CAR-T-behandeling die B-cellen weer op het rechte pad kon krijgen. Lees verder
Door slechts een DNA-letter te veranderen krijgen vrouwtjesmuisjes mannelijke geslachtsklieren zoals baarmoeder en zaadballen. WT staat voor wild type, bp voor basepaar (afb: Nitzan Gonen et al./Nature Communications)
Het zou nog tientallen jaren duren voordat synthetisch biologen kunstmatig leven zouden kunnen creëren, maar het lijkt er op dat kunstmatige intelligentie (ki) die termijn zou kunnen verkorten. Lees verder
Dolly opgezet (afb: WikiMedia Commons)
Na Dolly dat als eerste dier een kloon was van een ander schaap, zijn er heel wat dieren gekloond. In theorie zou je daarmee een 1 op 1-kopie krijgen van het oorspronkelijke gekloonde wezen, maar dat blijkt niet waar te zijn. Na twintig jaar een muisje zo’n 58 keer in serie gekloond te hebben (in 30 000 pogingen) blijkt het resultaat (de kloon) zo ‘ontaard’ te zijn dat die geen nageslacht meer kon krijgen. Lees verder
De structuur van ferritine (afb: WikiMedia Commons)
Taiwanese wetenschappers denken een ‘Trojaans paard’ te hebben ontwikkeld om de agressieve hersenkanker, een glioblastoom, te bestrijden. Daarbij wordt een belangrijk onderdeel van deze beschermende micro-omgeving van de tumor, kankerverwekkende fibroblasten, onschadelijk gemaakt. Bij muisjes met hersenkanker scheen de aanpak (enig) succes te hebben. Lees verder
Het eiwitcomplex voor verandering genexpressie met de plaatsen van het dCas12f-eiwit en de σ-factoren (afb: Leifu Chang et al./Nature)
In twee aparte, elkaar aanvullende artikelen*) doen onderzoekers verslag van een genbewerkingssysteem dat genen kan (de)activeren. Dit biedt een voordeel ten opzichte van bestaande CRISPR-genbewerkingssystemen die alleen DNA bewerken. Gekeken werd naar de biologische functie van het systeem en naar het achterliggende moleculaire mechanisme. Overigens lijkt het niet de eerste keer dat dat is gelukt. Lees verder