Bloedcellen direct uit stamcellen aangemaakt

Bloedvorming

Als het aan Dick ligt is dit schema onzin

Ik verkeerde in de veronderstelling dat we zo onderhand wel wisten hoe bloedcellen worden aangemaakt, maar ik heb me (niet voor het eerst) vergist. Onderzoekers rond John Dick van de universiteit van Toronto hebben een geheel nieuwe kijk op dat proces ontwikkeld, waarmee de oude kennis helemaal overhoop zal worden gehaald. Dick: “De kennis uit het klassieke leerboek dat we dachten te kennen blijkt niet te bestaan. In plaats daarvan hebben we door een serie proeven aangetoond hoe bloedcellen snel gevormd worden uit stamcellen en niet via diverse stappen zoals tot nu toe aangenomen.” Lees verder

Darmflora kan effect immuuntherapie bij kanker versterken

Bifidobacterium helpt het afweersysteem kanker te bestrijden

Bifidobacterium helpt het afweersysteem kanker te bestrijden

Door bij muizen met huidkanker (melanoom) bepaalde bacteriën, Bifidobacterium, in de darmflora te brengen werd  het eigen afweersysteem gestimuleerd de kankercellen te bestrijden. Het resultaat was vergelijkbaar met bepaalde kankermedicijnen die bekend staan als ‘controlepostremmers’ (checkpointremmers), de zogeheten PD-L1-blokkeerders. PD-L1 is een eiwit dat een rol speelt bij de geprogrammeerde celdood. De combinatie van bacterietoevoeging en anti-PD-L1 bracht de groei van de tumor bijna geheel tot stilstand, zo stellen onderzoekers van, onder meer, de universiteit van Chicago (VS).  De bacteriehulp zou ook positief kunnen uitwerken bij immuuntherapie.

Lees verder

Baby genezen van leukemie door gentherapie

Layla Richards genezen van leukemie door gentherapie

De 11 maanden oude Layla Richards

Voor het eerst zou een baby met succes tegen leukemie zijn behandeld met een gentherapie, waarbij immuuncellen genetisch zo veranderd werden dat ze de strijd met de bloedkanker aan gingen. De gen- of  immuuntherapie komt uit de koker van de Franse spruit Cellectis. De 11 maanden oude Layla Richards, die leed aan een agressieve vorm van leukemie, werd behandeld in een Londens ziekenhuis. De therapie is in zoverre bijzonder dat daarbij niet gewerkt wordt met afweercellen van de patiënt. Lees verder

Afweersysteem hersens kan plaques opruimen

Mikrogliacel

Mikrogliacel repareert een bloedvaatje in de hersens (foto: neoweb.nl)

Het is nog steeds niet duidelijk of de beta-amyloïde-plaques de oorzaak of het gevolg zijn van de ziekte van Alzheimer, een vorm van dementie. Ze leiden in elk geval tot het afsterven van hersencellen. Nu hebben de hersens in de vorm van microgliacellen een eigen afweersysteem. In muisproeven bleek dat de microgliacellen de eiwitophopingen begonnen op te ruimen als ze daartoe werden aangezet door een bepaald eiwit (interleukine-4), een zogeheten cytokine. Opmerkelijk was dat de ontdekking volgde op een waarneming in eerder onderzoek dat de plaques worden opgeruimd in muizen met een chronische hersenontsteking. Lees verder

DNA-reparatie blijkt ingewikkeld proces

Reparatie van DNA

Een vrij impressie van DNA-reparatie door S. Colmenares. Het heterochromatine wordt voorgesteld als de zon, met zonnevlammen waar de reparatie plaatsvindt door reparatie-enzymen (geel en blauw) (afb: Chiolo-lab)

Zo’n levende cel zit knap (en) ingewikkeld in elkaar. Ik word niet moe dat te zeggen. Een van de vele fraaie systemen in de cel is de DNA-reparatie om te voorkomen dat er gekke dingen gebeuren in die cel (en vervolgens mogelijk in het hele meercellige organisme). Dat gigantische molecuul, uitgerekt zo’n 2 meter (!), zit opgepropt in een kern met een membraan er omheen. Dat membraan blijkt niet alleen om het levensmolecuul te beschermen tegen ongewenste gasten, maar schijnt ook te helpen bij reparatie, zo ontdekten onderzoekers van de universiteit van Zuid-Californië. Onderzoekers van de Vanderbilt-universiteit in Nashville vonden dat het enzym glycosylase AlkD DNA repareert op een bijzondere manier. Het wordt allemaal knap ingewikkeld.

Lees verder

Immuuntherapie kanker alvleesklier bij muizen succesvol

T-cel valt alvleesklierkankercellen aan

Een T-cel met een mesotheline-receptor blijkt bereid alvleesklierkankercellen aan te pakken (afb: Cancer Cell)

Onderzoekers van het Fred Hutchinson-kankerinstituut in Seattle (VS) zijn er met behulp van een immuuntherapie bij muizen met alvleesklierkanker in geslaagd de overlevingskans met 75% te vergroten. Alvleesklierkanker is tot op heden een vrijwel onbehandelbare kanker die relatief snel na de diagnose tot de dood leidt. De onderzoekers willen volgend jaar al een klinische proef bij mensen starten. Lees verder

Betere opbrengst bloedcellen met CRISPR/Cas9-techniek

Rode bloedlichaampjes uit (bloed)stamcellen)

Onderdrukking van het SH2B3-gen bij (bloed)stamcellen geeft een betere opbrengst aan rode bloedlichaampjes (een erytroïde is een voorlopercel van een rood bloedlichaampje) (afb: Cell Stem Cell)

Het ontwikkelen van bloedcellen uit stamcellen is een manier om het tekort aan donorbloed op te vangen, maar de opbrengst en kwaliteit van de bloedcellen laat nogal wat te wensen over. Onderzoeker Vijay Sankaran van de Harvard-universiteit en medeonderzoekers hebben met behulp van CRISPR/Cas9-techniek in (bloed)stamcellen een gen ‘onschadelijk’ gemaakt, waardoor in ieder geval de kwaliteit van de daaruit ontstane bloedcellen in orde is. Lees verder

Nieuw middel direct in klinische proeven getest

Bang muisje

Preklinische proeven bij dieren zijn vaak weinig nuttig

In Nederland worden binnenkort twee nieuwe celtherapieën op mensen getest, zonder dat deze eerst uitgebreid op dieren zijn uitgeprobeerd, zoals te doen gebruikelijk. In beide gevallen gaat het om een experimentele behandeling waarbij afweercellen genetisch veranderd worden en vervolgens weer worden teruggeplaatst in het eigen lichaam. Joachim Aerts van het Erasmus MC hoopt het afweersysteem bij asbestkankerpatiënten te activeren tegen tumoren. Diabetoloog Bart Roep van het LUMC (Leiden) wil het afweersysteem van diabetes type 1-patiënten juist kalmeren, zodat het de alvleesklier met rust laat. De betrokken onderzoekers beargumenteerden tegenover de centrale commissie mensgebonden onderzoek (CCMO) dat extra dierproeven weinig nuttige informatie opleveren, omdat muizen te veel van mensen verschillen. Lees verder

Stamceltherapie in baarmoeder uitgevoerd

Ongeboren kind

Vijfdemaands vrucht

De zuigeling met de brozebotziekte zou botten krijgen die al in de baarmoeder kunnen breken. Binnenkort start er een klinische proef waarbij de vrucht in de baarmoeder een stamceltherapie krijgt om er voor te zorgen dat het botstelsel zich normaal ontwikkeld. Het zou voor het eerst zijn dat een stamceltherapie wordt uitgevoerd in de baarmoeder, stelt Cecilia Götherström van het Karolinska-instituut in Stockholm (Zwe). “Er zijn ook bij ons eerder gevallen geweest, maar nooit in een klinische proef.” Lees verder

Kweekdarmen beginnen ergens op te lijken

Kweekdarmen

Kweekdarmen

Onderzoekers van, onder meer, de Amerikaanse John Hopkins-universiteit hebben in het lab darmen gekweekt, die ergens op beginnen te lijken. Uiteindelijk is het idee dat kweekorganen en -weefsels zullen worden ingezet voor het het herstel van de patiënt bestaand uit lichaamseigen  cellen. Lees verder