Stamcellen specialiseren zich door moleculaire ‘wedijver’

Stamcellen in baarmoeder fruitvliegje

Baarmoeder van een fruitvliegje met de stamcellen in rood aangegeven. Deze opeenhoping van stamcellen duidt op een mutatie in het Bam-gen, waardoor de celdifferentiëring wordt geblokeerd. (foto: Ting Xie)

Volwassen dieren, van fruitvliegjes tot mensen, herbergen volwassen stamcellen die zich, deels, vernieuwen via celdeling en , anderdeels, specialiseren.  Onderzoekers van, onder meer, het Amerikaanse Stowers-instituut voor medisch onderzoek zijn tot de conclusie gekomen dat ‘wedijver’ tussen de eiwitten Bam en COP9 bij fruitvliegjes voor die balans verantwoordelijke zijn. “Bam is de voornaamste differentiëringsfactor in het stamcelsysteem van vrouwelijke fruitvliegjes”, zegt onderzoek Ting Xie. Lees verder

Muizen genezen van reumatoïde artritis

interleukine-4

Het antilichaam interleukine-4

Het lijkt er op dat onderzoekers van de technische hogeschool in Zürich (ETHZ) er in geslaagd zijn muizen met reumatische (reumatoïde) artritis te genezen. Daartoe gebruikten ze de stof interleukine-4 (IL-4), een antilichaam, en combineerden dat met een verbinding die koppelt aan een eiwit dat voorkomt op de plaats van de reumatische ontsteking. De onderzoekers noemden hun geneesmiddel een ‘gewapend antilichaam’. In combinatie met het reumamedicijn dexamethason bleek de artritis geheel te verdwijnen.
Lees verder

Stamcelonderzoeker pleegt zelfmoord

Yoshiko Sasai

Yoshiki Sasai (RIKEN)

Het wetenschappelijke drama van het STAP-celonderzoek, waarbij gewone cellen via een zuur badje zouden zijn omgezet in embryonale stamcellen, krijgt een gruwelijk vervolg. Eerder werden de artikelen in Nature over dit onderwerp al teruggetrokken. Nu blijkt Yoshiki Sasai, een van de (mede-)auteurs van die artikelen en werkzaam bij het RIKEN-instituut, in zijn lab zelfmoord gepleegd te hebben. Er is geprobeerd hem te reanimeren, maar dat mocht niet baten. Hij heeft een afscheidsbrief nagelaten, maar die zal niet openbaar worden gemaakt. Sasai is 52 jaar geworden. Lees verder

Modulaire genschakeling maakt complexe processen mogelijk

Genschakelingen

Tot vier geprogrammeerde transcriptiefactoren (de gekleurde viertallen) werken samen om de expressie van een gen te regelen. De ’target’ is het te sturen gen. (afb: ACS Synthetic Biology)

Synthetische biologie is ook (deels) een verlengstuk voor scheikunde: gebruik die ingewikkelde scheikunde van het leven om op een soepele manier allerlei begeerde verbindingen te maken zoals biobrandstoffen of voor het opsporen en vernietigen van tumoren.  Onderzoekers van de Amerikaanse Rice-universiteit en de universiteit van Kansas hebben genetische circuits gemaakt, die door het uitwisselen van ‘bouwstenen’ complexe taken kunnen uitvoeren. Voor die ‘circuits’ is genetisch materiaal van verschillende bacteriën gebruikt. Deze nieuwe tak van wetenschap/technologie wordt wel biologica genoemd.
Lees verder

Geïmplanteerde cellen opgenomen in hersenstructuur

Hersencelimpantatie

De geïmplanteerde hersenstamcellen (iNCs) werden functioneel onderdeel van de rest van de hersens (afb: Stem Cell Reports)

Onderzoekers van de universiteit van Luxemburg hebben hersencellen (ontwikkeld uit huidcellen) bij muizen in de hersens geïmplanteerd. Die nieuwe cellen bleken te worden opgenomen in de hersenstructuur van de muisjes en daar op zijn minst zes maanden te hebben gefunctioneerd.
Lees verder

Verouderd afweersysteem is te ‘vernieuwen’

Bloedstamcellen

Bloedstamcellen met merkers die genetische mankementen op het DNA markeren (foto: UC San Fransisco)

Met de jaren wordt ons afweersysteem steeds minder doeltreffend. Daarom mogen mensen boven de 60 ook geen beenmergdonor zijn. Onderzoekers van de universiteit van Californië in San Fransisco rond Emanuelle Passegué ontdekten het mechanisme achter die achteruitgang waardoor bloedstamcellen in oudere organismen niet langer voor voldoende nieuwe bloecellen kunnen zorgen. “We ontdekten moleculaire defecten die zouden kunnen worden hersteld door een verjongingstherapie.” Lees verder

Gliacellen worden in tanden (soms) stamcellen

Stamcellen uit gliacellen

Gliacellen transformeren soms in tanden en kiezen spontaan in stamcellen

We leren: uit stamcellen ontstaan allerlei gespecialiseerde cellen met als absolute alleskunners de embryonale stamcellen. Het kan ook de andere kant op, blijkt uit een studie van ontwikkelingsbioloog Igor Adameyko van het Karolinska-instituut in Zweden. Hij en zijn medewerkers ontdekten dat zenuwcellen zich weer kunnen transformeren tot stamcellen en wel op een heel vreemde plaats: in tanden. Dat doet de oogjes van onderzoekers glinsteren.
Lees verder

“Nog geen 10% DNA functioneel”

DNA-sequenties

DNA-sequenties

Slechts 8,2% van het menselijke DNA zou ‘functioneel’ zijn, zeggen Oxfordse onderzoekers. Dat cijfer scheelt nogal van dat van 2012, toen onderzoekers van het zogeheten ENCODE-project dachten dat 80% van ons genoom een biologische functie zou hebben. Dat resultaat zou altijd al omstreden zijn geweest, omdat het begrip ‘functie’ te breed zou zijn opgevat. We wachten op de volgende schatting. Lees verder

Kraakbeen hersteld met beenmergstamcellen

Knieoperatie

Gorav Datta aan de operatietafel

Medische onderzoekers van de universiteit van Southampton hebben een nieuwe techniek toegepast om met behulp van stamcellen uit de heup en chirurgische lijm kraakbeen in het kniegewricht te repareren. Als de opzet slaagt dan zou dat wel eens kunnen betekenen dat heel wat ontwrichte knieën weer ‘in model’ gebracht kunnen worden. Kraakbeenbeschadigingen komen nogal eens voor bij sporters of mensen met artrose Lees verder

Hi-virus ligt stevig onder vuur

Kamel Khalili

Kamel Khalili van de Temple-universiteit

Het humaan immuno-deficiëntievirus, beter bekend als hiv, is met antivirale middelen in bedwang te houden, maar nooit helemaal uit te roeien. Het virus laat namelijk zijn erfgoed achter in dat van de ‘aangevallen’ cellen. Medisch onderzoeker  Kamel Khalili en medewerkers van de Amerikaanse Temple-universiteit hebben het in celkweken voor elkaar gekregen dat virus-DNA er weer ‘uit te knippen’ met behulp van knipenzym Cas9 (CRISPR/Cas9). Lees verder