Beta-amyloïdeplaques (rood) en de microgliacellen (lichtblauw en paars) (afb: Jason Drees/univ. van Arizona)

Microgliacellen zijn de afweercellen van de hersens. Al eerder zijn ze in verband gebracht met de ziekte van Alzheimer. Een nieuwe studie onder leiding van onderzoekers van VIB en KU Leuven zou hebben aangetoond dat  microgliacellen actief de vorming van beta-amyloïdeplaques bij de ziekte van Alzheimer kunnen bevorderen.
“De meeste studies suggereren dat microglia er zijn om de hersenen op te ruimen en de beta-amyloïdeplaques te verwijderen”, zegt medehoofdauteur Joost Schymkowitz van het VIB-KU Leuven Centrum voor Neurowetenschappen. “Wat wij hebben ontdekt is dat ze eigenlijk deel uitmaken van het probleem. Ze genereren plaques. Men dacht dat plaques vanzelf ophopen. Het lijkt erop dat de microglia, door te proberen het probleem aan te pakken, dat juist versterken.”
Deze plaques worden in verband gebracht met neuronale sterfte en progressieve dementie, maar nog steeds is niet duidelijk of ze oorzaak of gevolg van de ziekte zijn. De microglia in de hersenen worden als afweercellen die de plaques opruimen. De studie toont echter aan dat microglia in de vroege stadia van de ziekte actieve producenten zijn van amyloïdeplaques.

De onderzoekers toonden aan dat microglia oplosbaar amyloïde-bèta (Aβ42) kunnen omvormen tot extracellulaire fibrillen met een krachtige ‘zaadvormende’ activiteit (‘zaadvorming’ is een belangrijk probleem bij de ziekte waarbij één aggregaat aanleiding geeft tot verschillende nieuwe). Dit zijn dezelfde structuren die zich ophopen in de hersenen van patiënten met de ziekte van Alzheimer.
Deze door cellen geproduceerde vezels vormen niet alleen de kiem voor verdere amyloïde-opbouw, maar bevorderen ook de tauknopen, een ander kenmerk van de ziekte.
De onderzoekers zouden ook hebben aangetoond dat genetische risicofactoren zoals TREM2 (Triggering Receptor Expressed on Myeloid Cells 2) dit proces versterken. Er is volgens hen een direct verband tussen de activiteit van de afweercellen, genetische aanleg en de vroegste stadia van de pathologie van Alzheimer.
“Onze resultaten suggereren dat veel plaques in de hersenen van Alzheimerpatiënten ontstaan ​​door celprocessen in plaats van spontane aggregatie (klontering; as)” zegt medeonderzoeker Frederic Rousseau, eveneens werkzaam bij hetzelfde VIB/KU Leuveninsdtituut. “We denken dat dit een tweede rol voor microglia aan het licht brengt waar we ons voorheen niet van bewust waren. Met behulp van ‘zaaiproeven’ hebben we aangetoond dat door cellen gegenereerd amyloïde meer lijkt op amyloïde afkomstig uit de hersenen en ziektegerelateerde cellulaire reacties teweegbrengt. Dit levert een model op dat beter weergeeft wat er bij patiënten gebeurt.”

Verschillend?

Schymkowitz: “We hebben amyloïdeplaques lange tijd in het lab bestudeerd, waar ze spontaan ontstaan ​​in kleine buisjes. Toen onderzoekers echter amyloïdestructuren bij patiënten begonnen te analyseren, werd duidelijk dat deze structuren aanzienlijk verschillen van de structuren die onder labomstandigheden ontstaan.”
“We zijn nu in staat om plaques te genereren in een model dat meer lijkt op de plaques die bij patiënten worden waargenomen. Door te begrijpen hoe amyloïde aggregaten ontstaan ​​en hoe hun atomaire structuur er bij patiënten uitziet, kunnen we effectievere therapeutische strategieën ontwikkelen.”

Verschillende experimentele therapieën zijn erop gericht microglia te stimuleren om amyloïdeplaques op te ruimen. De nieuwe bevindingen suggereren dat microglia, afhankelijk van het stadium van de ziekte, mogelijk ook bijdragen aan de plaquevorming – een inzicht dat van invloed kan zijn op de ontwikkeling van dergelijke therapieën, schrijven de onderzoekers. Hun onderzoek zou nieuwe inzichten in de ziekteprocessen bieden en daarmee mogelijke aangrijpingspunten voor ingrepen/behandelingen, zeggen ze hoopvol.

Bron: Alpha Galileo