Het antilichaam haalt de beschermende suikers van de alvleesklierkankercellen (PDAC cells) (afb: Mohamed Abdel-Mohsen et al./Cancer Research)
Alvleesklierkanker is moeilijk te bestrijden. Deels komt dat doordat die kankersoort vaak laat wordt ontdekt, waardoor de kans op een succesvolle bestrijding aanzienlijk daalt, maar ook door de verdedigings-strategie van de kankercellen in die klier. Die gebruiken een suikerlaagje als vermomming om het afweersys-teem te ontwijken. Onderzoekers zouden dit ver-borgen mechanisme nu hebben doorgrond. Ze ontwikkelden een antilichaam dat de beschermende suiker van de kankercel verwijdert. In dierproeven bleek dat de afweer-cellen weer in actie kwamen en de groei van de tumor werd afgeremd. Nu verfijnen de onderzoekers hun aanpak voor tests in toekomstige klinische studies bij mensen. Uit-eindelijke doel is totale genezing.
Alvleesklierkanker blijft een van de dodelijkste kankersoorten, wordt vaak te laat ontdekt en is moeilijk te behandelen met de huidige therapieën. De onderzoekers ontdekten een manier om het laagje suiker te verwijderen. Dat deden ze met een experimenteel antilichaam. Daardoor gingen de afweercellen weer aan het werk. Althans, dat gebeurde bij muisjes.
“Het heeft ons ongeveer zes jaar gekost om dit nieuwe mechanisme te ontdekken, de juiste antistoffen te ontwikkelen en ze te testen”, stelt hoofdauteur Mohamed Abdel-Mohsen van de Northwesternuniversiteit. Die aanpak bleek te werken bij de proefdiertjes.
Een van de redenen hiervoor is dat de afweeractiviteit in alvleesklierkankertumoren ongewoon laag is. Abdel-Mohsen: “We wilden onderzoeken waarom dit gebeurt en of we dat konden ombuigen, zodat afweercellen kankercellen aanvallen in plaats van ze te negeren of ze zelfs te helpen.”
Suiker
De onderzoekers ontdekten dat pancreastumoren gebruikmaken van een beschermingssysteem dat normaal gesproken door gezonde cellen wordt gebruikt. Onder normale omstandigheden hebben gezonde cellen een suiker, sialinezuur genaamd, op hun oppervlak. Deze suiker stuurt een signaal naar het afweersysteem dat in feite zegt: “Ik ben gezond.”
Ze ontdekten dat de kankercellen in die klier deze strategie kopiëren. Tumoren voegen dezelfde suiker toe aan een oppervlakte-eiwit dat bekend staat als integrine α3β1. Dit met suiker bedekte eiwit kan zich vervolgens binden aan een receptor op afweercellen, Siglec-10 genaamd, waardoor een vals signaal wordt afgegeven dat afweercellen vertelt niks te doen. “Kortom, de tumor bedekt zichzelf met suiker – een klassieke truc van de wolf in schaapskleren – om aan de afweer te ontsnappen,” legt Abdel-Mohsen uit.
Toen ze dat eenmaal doorhadden ontwikkelden Abdel-Mohsen en de zijnen monoklonale antilichamen die het signaal konden blokkeren. Bij labproeven bij twee dier’modellen’ herstelden de antilichamen de afweeractiviteit. Ze begonnen kankercellen onschadelijk te maken en de tumorgroei vertraagde aanzienlijk in vergelijking met onbehandelde muisjes.
De onderzoekers zijn nu van plan te onderzoeken hoe het antilichaam presteert in combinatie met bestaande chemotherapie en immuuntherapie. Abdel-Mohsen: “Er is een sterke wetenschappelijke onderbouwing om aan te nemen dat combinatietherapie ons in staat zal stellen ons uiteindelijke doel te bereiken: volledige verdwijning van de kankercellen.”
Meer dan alvleesklierkanker?
De aanpak is mogelijk ook voor andere kankersoorten en ziektes. “We onderzoeken nu of dezelfde truc met de suikerlaag ook voorkomt bij andere moeilijk te behandelen kankersoorten, zoals glioblastoom, en bij niet-kankergerelateerde aandoeningen waarbij het immuunsysteem wordt misleid,” zei Abdel-Mohsen. Hij denkt als alles meezit de klinische proeven met deze aanpak over vijf jaar kunnen beginnen.
Bron: Science Daily